زندگينامه سرا زندگينامه سرا .

زندگينامه سرا

زندگي نامه حافظ شيرازي، شمس الدين محمد

سال و محل تولد: 726 هـ.ق- شيراز ، سال و محل وفات: 791 هـ.ق- شيراز)

شمس الدين محمد حافظ ملقب به خواجه حافظ شيرازي و مشهور به لسان الغيب از مشهورترين شعراي تاريخ ايران زمين است كه تا نام ايران زنده و پا برجاست نام وي نيز جاودان خواهد بود.

 

آرامگاه حافظ

 

با وجود شهرت والاي اين شاعران گران مايه در خصوص دوران زندگي حافظ بويژه زمان به دنيا آمدن او اطلاعات دقيقي در دست نيست ولي در حدود سال 726 ه.ق در شهر شيراز به دنيا آمد است.

 

اطلاعات چنداني از خانواده و اجداد خواجه حافظ در دست نيست و ظاهراً پدرش بهاء الدين نام داشته و در دوره سلطنت اتابكان فارس از اصفهان به شيراز مهاجرت كرده است. شمس الدين از دوران طفوليت به مكتب و مدرسه روي آوردو آموخت سپري نمودن علوم و معلومات معمول زمان خويش به محضر علما و فضلاي زادگاهش شتافت و از اين بزرگان بويژه قوام الدين عبدا... بهره ها گرفت.

 

خواجه در دوران جواني بر تمام علوم مذهبي و ادبي روزگار خود تسلط يافت.

 

 او هنوز دهه بيست زندگي خود را سپري ننموده بود كه به يكي از مشاهير علم و ادب ديار خود تبدل شد. وي در اين دوره علاوه بر اندوخته عميق علمي و ادبي خود قرآن را نيز كامل از حفظ داشت و از اين روي تخلص حافظ بر خود نهاد.

 

دوران جواني حافظ مصادف بود با افول سلسله محلي اتابكان فارس و اين ايالات مهم به تصرف خاندان اينجو در آمده بود. حافظ كه در همان دوره به شهرت والايي دست يافته بود مورد توجه و امراي اينجو قرار گرفت و پس از راه يافتن به دربار آنان به مقامي بزرگ نزد شاه شيخ جمال الدين ابواسحاق حاكم فارس دست يافت.

 

تابلو كاشي كاري

 

دوره حكومت شاه ابواسحاق اينجو توأم با عدالت و انصاف بود و اين امير دانشمند و ادب دوست در دوره حكمراني خود كه از سال 742 تا 754 ه.ق بطول انجاميد در عمراني و آباداني فارس و آسايش و امنيت مردم اين ايالت بويژه شيراز كوشيد.

 

حافظ از لطف اميرابواسحاق بهره مند بود و در اشعار خود با ستودن وي در القابي همچون (جمال چهره اسلام) و (سپهر علم وحياء) حق شناسي خود را نسبت به اين امير نيكوكار بيان داشت.

 

پس از اين دوره صلح و صفا امير مبارزه الدين مؤسس سلسله آل مظفر در سال 754 ه.ق بر امير اسحاق چيره گشت و پس از آنكه او را در ميدان شهر شيراز به قتل رساند حكومتي مبتني بر ظلم و ستم و سخت گيري را در سراسر ايالت فارس حكمفرما ساخت.

 

امير مبارز الدين شاهي تند خوي و متعصب و ستمگر بود.حافظ در غزلي به اين موضوع چنين اشاره مي كند:

 

راستي خاتم فيروزه بو اسحاقي ----- خوش درخشيد ولي دولت مستعجل بود

ديدي آن قهقهه كبك خرامان حافظ ----- كه زسر پنجه شاهين قضا غافل بود

 

لازم به ذكر است حافظ در معدود مدايحي كه گفته است نه تنها متانت خود را از دست نداده است بلكه همچون سعدي ممدوحان خود را پند داده و كيفر دهر و ناپايداري اين دنيا و لزوم رعايت انصاف و عدالت را به آنان گوشزد كرده است.

 

اقدامات امير مبارزالدين با مخالفت و نارضايتي حافظ مواجه گشت و وي با تاختن بر اينگونه اعمال آن را رياكارانه و ناشي از خشك انديشي و تعصب مذهبي قشري امير مبارز الدين دانست.

 

باغ آرامگاه حافظ

 

سلطنت امير مبارز الدين مدت زيادي به طول نيانجاميد و در سال 759 ه.ق دو تن از پسران او شاه محمود و شاه شجاع كه از خشونت بسيار امير به تنگ آمده بودند توطئه اي فراهم آورده و پدر را از حكومت خلع كردند. اين دو امير نيز به نوبه خود احترام فراواني به حافظ مي گذاشتند و از آنجا كه بهره اي نيز از ادبيات و علوم داشتند شاعر بلند آوازه ديار خويش را مورد حمايت خاص خود قرار دادند.

 

تصوير:

اواخر زندگي شاعر بلند آوازه ايران همزمان بود با حمله امير تيمور و اين پادشاه بيرحم و خونريز پس از جنايات و خونريزي هاي فراواني كه در اصفهان انجام داد و از هفتاد هزار سر بريده مردم آن ديار چند مناره ساخت روبه سوي شيراز نهاد.

 

مرگ حافظ احتمالاً در سال 971 ه.ق روي داده است و حافظ در گلگشت مصلي كه منطقه اي زيبا و با صفا بود و حافظ علاقه زيادي به آن داشت به خاك سپرده شد و از آن پس آن محل به حافظيه مشهور گشت.

 

نقل شده است كه در هنگام تشييع جنازه خواجه شيراز گروهي از متعصبان كه اشعار شاعر و اشارات او به مي و مطرب و ساقي را گواهي بر شرك و كفروي مي دانستند مانع دفن حكيم به آيين مسلمانان شدند.

 

 

آرامگاه حافظ

 

در مشاجره اي كه بين دوستداران شاعر و مخالفان او در گرفت سرانجام قرار بر آن شد تا تفألي به ديوان خواجه زده و داوري را به اشعار او واگذارند. پس از باز كردن ديوان اشعار اين بيت شاهد آمد:

 

قديم دريغ مدار از جنازه حافظ ----- كه گرچه غرق گناه است مي رود به بهشت

 

حافظ بيشتر عمر خود را در شيراز گذراند و بر خلاف سعدي به جز يك سفر كوتاه به يزد و يك مسافرت نيمه تمام به بندر هرمز همواره در شيراز بود.

 

 وي در دوران زندگي خود به شهرت عظيمي در سر تا سر ايران دست يافت و اشعار او به مناطقي دور دست همچون هند نيز راه يافت.

 

 نقل شده است كه وي مورد احترام فراوان سلاطين آل جلاير و پادشاهان بهمني دكن هندوستان قرار داشت و پادشاهان زيادي او را به پايتخت هاي خود دعوت كردند. حافظ تنها دعوت محمود شاه بهمني را پذيرفت و عازم آن سرزمين شد ولي چون به بندر هرمز رسيد و سوار كشتي شد طوفاني در گرفت و خواجه كه در خشكي، آشوب و طوفان حوادث گوناگوني را ديده بود نخواست خود را گرفتار آشوب دريا نيز بسازد از اين رو از مسافرت شد.

 

شهرت اصلي حافظ و رمز پويايي جاودانه آوازه او به سبب غزلسرايي و سرايش غزل هاي بسيار زيباست.

 

ويژگي هاي شعر حافظ :

برخي از مهم ترين ابعاد هنري در شعر حافظ عبارتند از:

 

1- رمز پردازي و حضور سمبوليسم غني

رمز پردازي و حضور سمبوليسم شعر حافظ را خانه راز كرده است و بدان وجوه گوناگون بخشيده است. شعر وي بيش از هر چيز به آينه اي مي ماند كه صورت مخاطبانش را در خود مي نماياند، و اين موضوع به دليل حضور سرشار نمادها و سمبول هايي است كه حافظ در اشعارش آفريده است و يا به سمبولهاي موجود در سنت شعر فارسي روحي حافظانه دميده است.

 

چنان كه در بيت زير "شب تاريك" و "گرداب هايل" و . . . را مي توان به وجوه گوناگون عرفاني، اجتماعي و شخصي تفسير و تأويل كرد:

 

شب تاريك و بيم موج و گردابي چنين هايل

كجا دانند حال ما سبكباران ساحلها

 

2-رعايت دقيق و ظريف تناسبات هنري در فضاي كلي ادبيات

اين تناسبات كه در لفظ قدما (البته در معنايي محدودتر) "مراعات النظير" ناميده مي شد، در شعر حافظ از اهميت فوق العاده اي برخوردار است.

 

به روابط حاكم بر اجزاء اين ادبيات دقت كنيد:

 

ز شوق نرگس مست بلند بالايي

چو لاله با قدح افتاده بر لب جويم

 

شدم فسانه به سرگشتگي كه ابروي دوست

كشيده در خم چوگان خويش، چون گويم

 

3-لحن مناسب و شور افكن شاعر در آغاز شعرها

ادبيات شروع هر غزل قابل تأمل و درنگ است. به اقتضاي موضوع و مضمون، شاعر بزرگ لحني خاص را براي شروع غزلهاي خود در نظر مي گيرد، اين لحنها گاه حماسي و شورآفرين است و گاه رندانه و طنزآميز و زماني نيز حسرتبار و اندوهگين.

 

بيا تا گل برافشانيم و مي در ساغر اندازيم

فلك را سقف بشكافيم و طرحي نو در اندازيم

 

 ***

من و انكار شراب اين چه حكابت باشد

غالباً اين قدرم عقل و كفايت باشد

 

***

ما آزموده ايم در اين شهر بخت خويش

بايد برون كشيد از اين ورطه رخت خويش

 

4-طنز

زبان رندانه شعر حافظ به طنز تكيه كرده است. طنز ظرفيت بياني شعر او را تا سر حد امكان گسترش داده و بدان شور و حياتي عميق بخشيده است. حافظ به مدد طنز، به بيان ناگفته ها در عين ظرافت و گزندگي پرداخته و نوش و نيش را در كنار هم گرد آورده است.

 

پادشاه و محتسب و زاهد رياكار، و حتي خود شاعر در آماج طعن و طنز شعرهاي او هستند:

 

فقيه مدرسه دي مست بود و فتوا داد

كه مي حرام، ولي به ز مال او قافست

 

 باده با محتسب شهر ننوشي زنهار

بخورد باده ات و سنگ به جام اندازد

 

 5- ايهام و ابهام

شعر حافظ، شعر ايهام و ابهام است، ابهام شعر حافظ لذت بخش و رازناك است.

 

نقش موثر ايهام در شعر حافظ را مي توان از چند نظر تفسير كرد:

اول، آن كه حافظ به اقتضاي هنرمندي و شاعريش مي كوشيده است تا شعر خود را به ناب ترين حالت ممكن صورت بخشد و از آنجا كه ابهام جزء لاينفك شعر ناب محسوب مي شود، حافظ از بيشترين سود و بهره را از آن برده است.

 

دوم آن كه زمان پرفتنه حافظ، از ظاهر معترض زباني خاص طلب مي كرد؛ زباني كه قابل تفسير به مواضع مختلف باشد و شاعر با رويكردي كه به ايهام و سمبول و طنز داشت، توانست چنين زبان شگفت انگيزي را ابداع كند؛ زباني كه هم قابليت بيان ناگفته ها را داشت و هم سراينده اش را از فتنه هاي زمان در امان مي داشت.

 

سوم آن كه در سنن عرفاني آشكار كردن اسرار ناپسند شمرده مي شود و شاعر و عارف متفكر، مجبور به آموختن زبان رمز است و راز آموزي عارفانه زباني خاص دارد. از آن جا كه حافظ شاعري با تعلقات عميق عرفاني است، بي ربط نيست كه از ايهام به عاليترين شكلش بهره بگيرد:

 

دي مي شد و گفتم صنما عهد به جاي آر

گفتا غلطي خواجه، در اين عهد وفا نيست

 ايهام در كلمه "عهد" به معناي "زمانه" و "پيمان"

 

 

دل دادمش به مژده و خجلت همي برم

زبن نقد قلب خويش كه كردم نثار دوست

ايهام در تركيب"نقد قلب" به معناي"نقد دل" و "سكه قلابي"

 

 عمرتان باد و مرادهاي ساقيان بزم جم

گر چه جام ما نشد پر مي به دوران شما

ايهام در كلمه "دوران" به معناي"عهد و دوره" و"دورگرداني ساغر"

 

 

تفكر حافظ عميق و زنده پويا و ريشه دار و در خروشي حماسي است. شعر حافظ بيت الغزل معرفت است.

سردر آرامگاه حافظ

 

جهان بيني حافظ

از مهمترين وجوه تفكر حافظ را مي توان به موارد زير اشاره كرد:

 

1- نظام هستي در انديشه حافظ همچون ديگر متفكران عارف، نظام احسن است، در اين نظام گل و خار در كنار هم معناي وجودي مي يابند.

 

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج

فكر معقول بفرما، گل بي خار كجاست؟

 

من اگر خارم اگر گل، چمن آرايي هست

كه از آن دست كه او مي كشدم مي رويم

 

 

2- عشق جان و حقيقت هستي است و در درياي پرموج و خونفشان عشق جز جان سپردن چاره اي نيست.

 

در ازل پرتو حسنت ز تجلي دم زد

عشق پيدا شد و آتش به همه عالم زد

 

 عقل مي خواست كز آن شعله چراغ افروزد

دست غيب آمد و بر سينه نامحرم زد

 

3- تسليم و رضا و توكل ابعاد ديگري از انديشه و جهان بيني حافظ را تشكيل مي دهد.

آنچه او ريخت به پيمانه ما نوشيديم

اگر از خمر بهشت است و اگر باده مست

 

 تكيه بر تقوي و دانش در طريقت كافريست

راهرو گر صد هنر داد توكل بايدش

 

4- فرزند زمان خود بودن، نوشيدن جان حيات در لحظه، درك و دريافت حالات و آنات حقيقي زندگي

 

به مأمني رو و فرصت شمر طريقه عمر

كه در كمينگه عمرند قاطعان طريق

 

فرصت شما و صحبت كز اين دو راهه منزل

چون بگذريم ديگر نتوان بهم رسيدن

 

 

5- انتظار و طلب موعود،

انتظار رسيدن به فضايي آرماني از مفاهيم عميقي است كه در سراسر ديوان حافظ به صورت آشكار و پنهان وجود دارد، حافظ گاه به زبان رمز و سمبول و گاه به استعاره و كنايه در طلب موعود آرماني است. اصلاح و اعتراض، شعر حافظ را سرشار از خواسته ها و نيازهاي متعالي بشر كرده است:

 

 تصوير

 

مژده اي دل كه مسيحا نفسي مي آيد

كه از انفاس خوشش بوي كسي مي آيد

 

 ***

 اي پادشه خوبان، داد از غم تنهايي

دل بي تو به جان آمد وقت است كه بازآيي

***

 

 يوسف گم گشته باز آيد به كنعان غم مخور

كلبه احزان شود روزي گلستان غم مخور

***

رسيد مژده كه ايام غم نخواهد ماند

چنان نماند و چنين نيز هم نخواهد ماند



برچسب: ،
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۵ شهريور ۱۳۹۵ساعت: ۱۰:۳۲:۴۵ توسط:admin موضوع:

نظرات
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Excellent, what a web site it is! This blog gives helpful facts to us, keep it up.
نام : https://Alicekotlowski.wordpress.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Hi there very cool site!! Man .. Beautiful .. Amazing .. I will bookmark your blog and take the feeds additionally? I am happy to seek out so many helpful info right here in the post, we need develop more strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : I'm extremely inspired along with your writing abilities and also with the layout in your weblog. Is this a paid subject matter or did you modify it yourself? Anyway keep up the nice quality writing, it's rare to see a great blog like this one today..
نام : foot pain side     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Stunning quest there. What occurred after? Good luck!
نام : Can you lose weight by doing yoga?     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : I have read so many content concerning the blogger lovers but this paragraph is truly a good piece of writing, keep it up.
نام : laboredalcove9700.jimdo.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Definitely imagine that which you said. Your favorite reason appeared to be at the web the easiest thing to be mindful of. I say to you, I certainly get irked while other people think about worries that they just do not recognise about. You managed to hit the nail upon the top and also outlined out the whole thing with no need side effect , other folks can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks
نام : nylaflanegan.weebly.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : you are actually a good webmaster. The website loading speed is incredible. It kind of feels that you are doing any distinctive trick. Also, The contents are masterwork. you have performed a fantastic job on this topic!
نام : victorinacruice.wordpress.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : If you would like to take much from this article then you have to apply these techniques to your won blog.
نام : albertinazachary.hatenablog.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Good day I am so happy I found your web site, I really found you by error, while I was searching on Aol for something else, Anyhow I am here now and would just like to say thank you for a marvelous post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read through it all at the minute but I have book-marked it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a lot more, Please do keep up the fantastic jo.
نام : How do you get taller in a day?     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : It's going to be ending of mine day, except before finish I am reading this enormous article to improve my know-how.
نام : Foot Issues     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : I was suggested this website by my cousin. I'm not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You're amazing! Thanks!
نام : penniferrari.hatenablog.com     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : We absolutely love your blog and find a lot of your post's to be exactly what I'm looking for. Does one offer guest writers to write content for you personally? I wouldn't mind producing a post or elaborating on a few of the subjects you write in relation to here. Again, awesome weblog!
نام : Can better posture make you taller?     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : I got this web page from my pal who shared with me concerning this web page and now this time I am browsing this website and reading very informative articles or reviews at this place.
نام : How you can increase your height?     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Hello there, just became aware of your blog through Google, and found that it is truly informative. I'm gonna watch out for brussels. I'll be grateful if you continue this in future. Numerous people will be benefited from your writing. Cheers!
نام : What is the tendon at the back of your ankle?     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : When someone writes an paragraph he/she keeps the plan of a user in his/her brain that how a user can understand it. Thus that's why this post is outstdanding. Thanks!
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :