زندگينامه سرا زندگينامه سرا .

زندگينامه سرا

زندگينامه وحشي بافقي

وحشي بافقي

 

 

زندگينامه

تولد وحشي گويا در اواسط نيمه اول قرن دهم در بافق كه بر سر راه يزد و كرمان واقع است، اتفاق افتاد و چون بافق را گاهي از توابع كرمان و گاه از توابع يزد به حساب مي آورند، وحشي را گاهي يزدي و گاهي كرماني گفته اند.

 

دوره اول زندگي وحشي در زادگاهش سپري شد. وحشي در اين مدت به جز برادرش در خدمت شرف الدين علي بافقي نيز به كسب دانش و ادب مشغول بود.

 

وحشي بعد از فراگيري مقدمات علوم ادبي، از بافق به يزد و از آنچه به كاشان رفت و مدتي را در آن شهر به مكتب داري مشغول بود. بعد از مدتي، به يزد برگشت و در همانجا ساكن شد و به شعر و مدح پادشاهان ان شهر مشغول بود تا اينكه در سال 991 هجري در گذشت.

 

خانواده وحشي از نظر ثروت، جزو خانواده هاي متوسط بافق بود. برادر بزرگترش، مرادي بافقي هم يكي از شاعران آن عهد بود كه تاثير زيادي در تربيت و آشنايي وحشي با محفل هاي ادبي داشت، اما پيش از آنكه وحشي در شعر به شهرت برسد در گذشت.

 

وحشي در اشعار خود چند بار نام برادرش را آورده است.

 

وحشي شاعري بلند همت، حساس، وارسته و گوشه گير بود با وجود اينكه شاعران هم عصر او براي برخورداري از نعمتهاي دربار گوركاني هند، اميران و بزرگان اين دولت، به هند مهاجرت مي گردند؛ وحشي نه تنها از ايران بيرون نرفت بلكه حتي از بافق تنها مدتي به كاشان رفت و پس از آن تمام عمرش را در يزد اقامت كرد.

 

او شاعري را تنها براي بيان انديشه ها و احساسات خود به كار مي گرفت و نه براي كسب مال و زراندوزي.

 

دوره كمالش در شاعري را در يزد گذراند و براي به دست آوردن روزي خود، تنها رجال و بزرگان يزد و كرمان را مدح كرد. در ديوانش يك قصيده در مدح شاه تهماسب و ماده تاريخي درباره وفاتش ديده مي شود اما حامي واقعي او ميرمران، حاكم يزد بود.

 

 

سيري در اشعار

كليات وحشي بافقي بيشتر از نه هزار بيت است كه شامل قصيده، تركيب بند ، ترجيع بند، غزل، قطعه، رباعي و مثنوي مي شود.

 

تركيب بند ها و ترجيع بندهايش به خصوص مربع و مسدس آنها، همگي از جمله نظمهاي دل انگيز دوره صفوي است.

 

ساقي نامه ي طولاني او كه به شكل ترجيع بند سروده، در نوع خود كم نظير است كه بعد از وحشي توسط شاعران ديگر با همان وزن و همان مضمون بارها مورد تقليد و جوابگويي قرار گرفت. به همين اندازه مسدس تركيبها و مربع تركيبهاي او در شعر غنايي ارزشمند است و در نهايت زيبايي چنان ساخته شده كه كمتر كسي است كه تمام يا قسمتي از آن را به خاطر نسپرده باشند. اگر چه وحشي مبتكر اين نوع تركيب بند نيست، اما در اين شيوه بر تمام شعراي شعرهاي غنايي برتري دارد، به طوري كه كسي در مقام استقبال و جوابگويي به آنها برنيامده است.

 

غزلهاي او سرآمد اشعارش است و از نظر ارزش و مقام، جزو رتبه هاي اول شعر غنايي فارسي است. در اكثر آنها، احساسات و عواطف شديد و درد و تألم دروني شاعر با زباني ساده و روان و دلپذير با نيرومندي هر چه تمامتر بيان شده است.

 

مثنويهاي وحشي بيشتر به استقبال و در مقام جوابگويي به نظامي سروده شده است. دو مثنوي او به نامهاي ناظر و منظور و فرهاد و شيرين به استقبال خسرو و شيرين نظامي است. مثنوي اول او در 1569 بيت و در سال 996 هجري به پايان رسيد.

 

مثنوي دوم او بي شك يكي از شاهكارهاي ادبيات در دراماتيك فارسي است كه در همان زمان حيات شاعر شهرت بسيار يافت؛ اما وحشي نتوانست بيش از 1070 بيت از آن را بسرايد و كار ناتمام او را شاعر معروف قرن سيزدهم هجري، وصال شيرازي با افزودن 1251 بيت به پايان رساند و بعد از وصال، شاعر ديگري به نام صابر، 304 بيت ديگر بر اين منظومه افزوده ديگر است.

 

وحشي همچنين مثنوي معروف ديگري به نام خلد برين دارد كه باز هم به پيروي از نظامي و بر وزن مخزن الاسرار است. همچنين از وحشي، مثنويهاي كوتاه ديگري در مدح و هجو و مانند آنها باقي مانده كه ارزش مثنويهاي ديگر او را ندارد.

 

 

ويژگي سخن

وحشي بافقي بي شك يكي از شاعران بارز و نام آور عهد صفوي است كه اهميت او در سبك خاص بيان اوست.

 

مضمونها و ظرايف شاعرانه و بيان احساسات و عواطف و نازك خيالهاي او آنچنان با زباني ساده و روان بيان شده كه گاه آنها را با زبان محاوره بيان مي كند و گاهي چنان است كه گويي حرفهاي روزمره اش را مي زند و همين به شاعري او ارزش و اعتبار فراوان مي دهد.

 

او سعي مي كند از استفاده بيش از حد اختيارات شاعري دوري كند و در عوض كوشش خود را براي بيان انديشه ها و تفكرات عالي خود كه بيشتر به همراه احساسات و عواطف گرم است به كار مي گيرد.

 

او زباني ساده و پر از صداقت را بر مي گزيند و همين دليلي است كه در عهد خود به عنوان تواناترين شاعر مكتب وقوع محسوب مي شود.

 

در اشعار وحشي، واژه هاي مشكل و تركيب هاي عربي بسيار كم ديده مي شود؛ اما به جاي آن از واژه ها و تركيب هاي رايج زمان خود بسيار استفاده كرده است.

 

وحشي همچنين به صنايع و آرايه هاي لفظي نيز توجه نمي كرد؛ جز آنكه براي استواري كلامش ضروري بوده باشد. گر چه وحشي در مثنويهايش بيشتر از نظامي و در غزل از غزلسرايان نام آور گذشته استقبال مي گرد اما خود نيز طبعي مبتكر داشت چنانكه اكثر غزلهاي او بعدها توسط شاعران ديگر مورد استقبال واقع شد.

 

 

نمونه اشعار

سپهر قصد من زار ناتوان دارد

كه بر ميان كمر كين ز كهكشان دارد

جفاى چرخ نه امروز مي رود بر من

به ما عداوت ديرينه در ميان دارد

به كنج بي كسى و غربتم من آن مرغى

كه سنگ تفرقه دورش ز آشيان دارد

منم خرابه نشينى كه گلخن تابان

به پيش كلبه ى من حكم بوستان دارد

منم كه سنگ حوادث مدام در دل سخت

به قصد سوختنم آتشى نهان دارد

كسى كه كرد نظر بر رخ خزانى من

سرشك دمبدم از ديده ها روان دارد

چه سازم آه كه از بخت واژگونه من

بعكس گشت خواصى كه زعفران دارد

دلا اگر طلبى سايه ى هماى شرف

مشو ملول گرت چرخ ناتوان دارد

ز ضعف خويش برآ خوش از آن جهت كه هماى

ز هر چه هست توجه به استخوان دارد

گرت دهد به مثل زال چرخ گرده ى مهر

چو سگ بر آن ندوى كان ترا زيان دارد

بدوز ديده ز مكرش كه ريزه ى سوزن

پى هلاك تو اندر ميان نان دارد

كسى ز معركه ها سرخ رو برون آيد

كه سينه صاف چو تيغ است و يك زبان دارد

چو كلك تيره نهادى كه مي شود دو زبان

هميشه روسيهى پيش مردمان دارد

ز دستبرد اراذل مدام دربند است

چو زر كسى كه دل خلق شادمان دارد

كسى كه مار صفت در طريق آزار است

مدام بر سر گنج طرب مكان دارد

خود آن كه پشت بر اهل زمانه كرد چو ما

رخ طلب به ره صاحب الزمان دارد

شه سرير ولايت محمد بن حسن

كه حكم بر سر ابناى انس و جان دارد

كفش كه طعنه به لطف و سخاى بحر زند

دلش كه خنده به جود و عطاى كان دارد

به يك گداى فرومايه صرف مي سازد

به يك فقير تهى كيسه در ميان دارد


برچسب: ،
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۵ شهريور ۱۳۹۵ساعت: ۰۴:۵۷:۱۵ توسط:admin موضوع:

نظرات
نام : BHW     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Hello there, just became aware of your blog through Google, and found that it is truly informative. I am gonna watch out for brussels. I'll appreciate if you continue this in future. A lot of people will be benefited from your writing. Cheers!
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : This is my first time pay a visit at here and i am in fact impressed to read all at alone place.
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I have truly enjoyed surfing around your blog posts. After all I'll be subscribing to your feed and I hope you write again very soon!
نام : Donna     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : These are truly impressive ideas in on the topic of blogging. You have touched some good points here. Any way keep up wrinting.
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Do you have a spam problem on this site; I also am a blogger, and I was wondering your situation; many of us have created some nice procedures and we are looking to exchange solutions with others, why not shoot me an e-mail if interested.
نام : manicure     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Having read this I thought it was really informative. I appreciate you finding the time and effort to put this informative article together. I once again find myself personally spending a significant amount of time both reading and leaving comments. But so what, it was still worthwhile!
نام : foot pain ball     ایمیل : [ آدرس ایمیل ]     سایت : [ آدرس وبسايت ]
متن : Hi i am kavin, its my first occasion to commenting anywhere, when i read this article i thought i could also make comment due to this brilliant paragraph.
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :